Joost van den Toorn , Theo Schepens
Klassieke troostbeelden

Dit laatste kwam bij me op toen ik de beelden van Theo Schepens en Joost van den Toorn zag voor het Rijnland Ziekenhuis in Leidendorp. Joost van den Toorn heeft zich laten inspireren door middeleeuwse voorstellingen van dieren. Een leeuw, bijvoorbeeld, in de kathedraal van Chartres, waar hij als symbool van de evangelist Marcus is opgenomen naast de tronende god van het Laatste Oordeel. Bij Joost van den Toorn is die religieuze verwijzing verdwenen. Toen Van den Toorn de leeuw zag herinnerde hij zich ergens te hebben gelezen dat in de Middeleeuwen een leeuw met krullen werd gezien als een zachtmoedige, vegetarische leeuw, zoals de leeuw in de kuil waarin Daniël werd gegooid. Het viel hem op dat het beeld van onder naar boven was opgebouwd vanuit het detail, zonder aandacht voor een ‘juiste’ weergave van de proporties als geheel. Zo heeft hij zijn leeuw ook gemaakt, net als zijn tweede beeld, een beer, eveneens geïnspireerd op een middeleeuwse bron. De beer en de leeuw zijn hier te verstaan als toonbeelden van kracht en moed.

Tussen Leeuw en Beer staat een van de beelden van Theo Schepens, getiteld Wagen. We zien een wagen getrokken door een paard onder begeleiding van een vrouw. Op de wagen staat een boom. Het geheel kan worden begrepen als een pleidooi voor een doelgericht, groeizaam leven waarin het mannelijke en het vrouwelijke in evenwicht zijn. Tegen de gevel naast de entree van het ziekenhuis is het beeld De Zon bevestigd. Drie figuren nemen verschillende houdingen aan, geïnspireerd op Indiase expressieve dans, en verbeelden de gemoedsveranderingen van droevig naar kwaad naar opgewonden, emoties die passen in de context van een ziekenhuis. Ook de materialen waarin het beeld is uitgevoerd hebben een symboolfunctie: koolstof, het meest voorkomende element in het heelal, en corrosiebestendig goud als symbool voor zon, licht en warmte.

De manier waarop beide kunstenaars bestaande symbolische voorstellingen kiezen en naar eigen inzicht veranderen typeert onze wereld waarin culturen, die tot voor kort gescheiden bleven, in rap tempo vermengen. In dat proces treden veranderingen op in betekenis, niet in het minst door een andere context. Op deze plek, een ziekenhuis waar opluchting, hoop, lijden en berusting elkaar afwisselen, zijn de symbolische beelden van Joost van den Toorn en Theo Schepens te lezen als klassieke ‘troostbeelden’.