Lookout with Wind Turbine. Marjetica Potrč en VRIZA

Lookout with Wind Turbine

Op de bovenste verdieping van een woonblok op KNSM eiland staat sinds kort een windturbine. De rode windturbine, getiteld Lookout with Wind Turbine, is een project van de Sloveense kunstenaar/architect Marjetica Potrč in samenwerking met Lonnie van Brummelen en Siebren de Haan (VRIZA). Geplaatst op een observatieplatform, voorziet de windturbine het onderliggende appartement van energie. De constructie bevindt zich bovenop het Piraeus woonblok, een ontwerp van Kolhoff en Rapp, een van de eerste grootschalige experimenten van gedifferentieerd wonen. Het gebouw herbergt een scala aan woningtypen: zowel luxe appartementen in de private sector als sociale huurwoningen. Die differentiatie is echter niet aan de monumentale gevel af te lezen. Om het ontwerp van de architecten te waarborgen moet door de bewoners een aantal regels in acht genomen worden. Er hangt geen was aan de balkons; er staan geen schotel antennes op het dak; er staan geen fietsen, meubels, prullaria of planten in de hallen en gangen en de houten kozijnen en plafonds in de woningen worden niet geschilderd.

Marjetica Potrč
Lookout with Wind Turbine past in Potrč onderzoek naar initiatieven van zelforganisatie van burgers, die in de context van bestaande steden nieuwe sociale vormen van burgerschap introduceren. Haar interesse gaat uit naar gemeenschappen die zich, ieder op eigen wijze, van onderaf organiseren, parallel aan het top-down bestuur van regeringen. De resultaten van haar onderzoek presenteert zij in essays en tekeningen of reconstrueert ze in tentoonstellingsruimten. Potrč zag in het woonblok van Kollhoff en Rapp ‘een gerealiseerde sociale utopie’. Na een intensieve dialoog kwam zij met het voorstel om de loggia van het appartement uit te breiden met een trap, die voert naar een kraaiennest, dat boven het dak zweeft en de skyline van het eiland markeert. Op deze uitkijkpost, waarvandaan het nieuwe, tot in detail geplande stadslandschap van de voormalige haveneilanden en de ligging van het blok overzien worden, staat de windturbine.

De realisatie
In een omgeving waar alles lijkt vast te liggen was het realiseren van het in essentie eenvoudige voorstel voor een windturbine een netelige onderneming. Het koste ruim 4 jaar om Potrč Lookout with Wind Turbine door het hechte netwerk van de Nederlandse regelgeving en financiering te laveren. Het dossier raakte bij de gemeente verschillende malen zoek, doordat het van de ene afdeling naar de andere werd geschoven. In plaats van de voor vergunningen gebruikelijke acht weken, duurde het zeventien maanden voordat de bouwvergunning werd toegekend voor de ‘tijdelijke duurzame energie voorziening’, de definitie waarop uiteindelijk de vergunning werd verstrekt.

VRIZA
VRIZA (afkorting van de dagen dat het appartement open is voor publiek) is een initiatief van kunstenaars Lonnie van Brummelen & Siebren de Haan. Lonnie van Brummelen en Siebren de Haan werken sinds 2004 samen aan films, tentoonstellingsprojecten en essays. Veel van hun projecten verkennen hoe zichtbare en onzichtbare grenzen het landschap opdelen. In een poging te doorgronden hoe culturele, economische, of politieke systemen werken, verkennen ze hoe regulering gepareerd of omzeild kan worden.
De afgelopen jaren vond in VRIZA Disclosures plaats; een serie kunstpresentaties die gedurende twee jaar de parameters van deze gereguleerde wooncontext aftast. Lookout with Wind Turbine is het laatste project.