kunstenaar: Job Koelewijn, Atte Jongstra, Sjaak Langenberg, Carlo Mistiaen, Allen Ruppersberg, Georgina Starr, Gerard/ Tilly Groenewoud/ Buij
locatie: Diverse locaties,
opdrachtgever: Gemeente Ooststellingwerf
Voor de manifestaties ‘In Verbelinge, kunst op basis van verhalen in het Stellingwerfs’ in 1999 werden acht kunstenaars uitgenodigd. Ooststellingwerf is een dun bevolkt gebied in Zuidoost-Friesland. Het landschap wordt er bepaald door oude veengronden, zandverstuivingen en de stroomgebieden van de Kuunder (Tjonger) en de Linde. Het gebied kent een interessante geschiedenis en een unieke, eigen taal. De belegering door de Stellingwervers van het kasteel van de bisschop van Utrecht te Vollenhove in 1309 en – later - de sociale strijd onder aanvoering van Domela Nieuwenhuis in Appelscha behoren tot de lokale geschiedenis.
De taal, het Stellingwerfs, is een variant op het Neder-Saksisch en is door de Europese Unie erkend als streektaal. Aan de genodigde kunstenaars werd gevraagd om zich te laten inspireren door de streek en haar typische kenmerken en om verhalen toe te voegen aan de reeds bestaande. De manifestatie bevatte werken van Job Koelewijn, Groenewoud/Buij, Atte Jongstra, Sjaak Langenberg, Carlo Mistiaen, Allen Ruppersberg en Georgina Starr.
Gerealiseerd in samenwerking met Keunstwurk.
Diverse kunstenaars
In Verbelinge
‘A filmic view of Ooststellingwerf' by Job Koelewijn (photo: Ton Aartsen)
Job Koelewijn constateerde dat er in Ooststellingwerf geen enkele bioscoop was. Hij stelde een mobiele bioscoop voor: een demontabele doos van 12 meter lang, 3 meter hoog en 5 meter breed. Vanuit de donkere zaal werd uitzicht geboden op het landschap van Ooststellingwerf. De alledaagse werkelijkheid kreeg door de soundtrack van ‘Once upon a time in the west’ heroïsche proporties. Koelewijn gaf hiermee een nieuwe invulling aan een aloude functie van het kunstwerk, namelijk die van ‘venster op de wereld’.
Tilly Buij en Gerard Groenewoud ontwierpen een rode, 10 meter hoge opblaasbare boeman, getiteld ‘Beu’. De Beu dook tijdens de duur van de manifestatie telkens op onverwachte plekken in de streek op. Terwijl de Beu ineen zeeg of juist oprees stootte hij de klanken ‘ao’ en ‘ae’ uit. Deze klanken zijn kenmerkend voor het Stellingwerfs.
De grens tussen de Friezen en Stellingwervers wordt van oudsher bepaald door de rivier de Kuunder (Stellingwerfs) of Tjonger (Fries). Jongstra is gefascineerd door grenzen, zowel in letterlijke als in overdrachtelijke zin en wilde deze historische grens opnieuw zichtbaar maken. In het maaiveld bij de Nijeberkoper sluis plaatste hij twee testhaken van natuursteen met daartussen een punt. Op de testhaak aan de Friese kant staat: ‘Komme. Tusken twa wrâlden telâne. Op in grins bliuwe wolle. _tsicht’. Aan de Stellingwerver zijde luidt de tekst: ’Gaon. Moe’n ienkeer. Overstikken dommiet. Telane kommen. Deurzicht’. Op de tussenstip staat: ‘A zie B. B zie A. (Atte Jongstra, 1956- )’.
Sjaak Langenberg liet zijn oog vallen op een oud vervallen Saksisch boerderijtje, de zogenaamde Biezenhutte, met bijbehorend varkenskot. Hij knapte het varkenskot op en richtte het in met spullen, die herinneren aan de geschiedenis. Maar tegelijkertijd werd deze vervalst, of zoals hij het zelf stelde ‘gevitaliseerd’. Een gezichtsbruiner in een kastje bood bijvoorbeeld de mogelijkheid de sterrenhemel boven Stellingwerf op het gelaat te printen. Een cassetterecorder aan het hoofdeinde van het bed bevatte een interview met de oude boerin. Uit het plafond kwamen geluiden van een mysterieuze bovenbuur, die – gelet op de beperkte afmetingen van de hut - daar nooit zou kunnen zijn.
Tijdens de openingsmanifestatie werden de bezoekers rondgeleid door actrices die op authentieke wijze verslag deden van het verleden en van de huidige bewoning. ’s Avonds konden gasten hier voor een nacht hun intrek nemen en hun ervaringen vastleggen in een gastenboek. Na de manifestatie werd het huisje gesloopt. Ervoor in de plaats verrezen riante ‘Zweedse villa’s’, waarmee het oudste gebouw van Oosterwolde tot een voetnoot bij een verloren gegaan stuk geschiedenis werd.
Carlo Mistiaen plaatste bij de kerk op de Brink in Makkinga een kop op een sokkel. Wie plaatsnam op het bankje dat er voor stond, hoorde uit de mond van de jongeling bijengezoem. Dit werd veroorzaakt door een continue telefonische verbinding met een bijenkorf buiten het dorp. De activiteiten van de bijen waren zo ‘live’ te volgen...
Volgens een enquête die Allen Ruppersberg hield onder de bewoners van de streek bleek ‘de vrijwilliger’ de meest bekende persoon, het geografisch middelpunt van Ooststellingwerf de meest favoriete plek en “Een meenske is gien eerspel??? van Johan Veenstra de meest geliefde lectuur. Op grond hiervan ontwierp hij een driedelig kunstwerk, verspreid over drie locaties. In het centrum van Oosterwolde krult een slang zich om een monumentale boom. Op zijn kop heeft hij het genoemde boek waaruit bladzijden naar beneden dwarrelen. In een riviertje buiten Oosterwolde, het geografisch middelpunt, staat een 20 meter hoge paal, bekroond met een rode spiraal en kap. In een watertje bij Haule staat een kleine driehoek van gepolijst metaal op een staak. Deze driehoek is met de punt naar beneden gericht en symboliseert het hart en daarmee de vrijwilliger. Vermoedelijk zijn de uitkomsten van de enquête gemanipuleerd.
In samenwerking met Friesland Pop mobiliseerde Georgina Starr een aantal plaatselijke muziekbandjes. Nummers van deze bandjes werden op een CD gezet, die vervolgens werd uitgebracht onder de titel ‘Popping Up in Ooststellingwerf’. Ook zorgde zij ervoor dat het antieke draaiorgel de Noorderkroon naast het geijkte repertoire een techno nummer ten gehore bracht, waarop de meiden van een dansschool hun kunsten lieten zien. Tenslotte zorgde zij voor een daverend openingsconcert in de Kale Duinen bij Appelscha. Deelnemers aan dit concert en aan de CD waren onder meer: Chocolate Moose, Endorphin, Haunch of Venison, Fred Hoekstra, Jacob Meinardi, Netwurk, project X, Zie Maar, D-Rust, Kor Slofstra en Killer Bunny (Georgina herself).
‘A filmic view of Ooststellingwerf' by Job Koelewijn (photo: Ton Aartsen)
‘Fed up’ by Gerard Groenewoud / Tilly Buy (photo: Ton Aartsen)
‘A Border Monument for Language’ by Atte Jongstra (photo: Ton Aartsen)
‘The Honey Thinker’ by Carlo Mistiaen (photo: Ton Aartsen)
‘The Footnote’ by Sjaak Langenberg (photo: Ton Aartsen)
‘The Unknown Image’ by Allen Ruppersberg (photo: Ton Aartsen)
'Popping up in Ooststellingwerf' by Georgina Starr (photo: Ton Aartsen)
Stichting Kunst en Openbare Ruimte











