Stichting Kunst en Openbare Ruimte
Achter het psychiatrisch centrum Vijverdal staat sinds kort een nieuw verpleeghuis voor psychogeriatrische patiënten naar ontwerp van Architecten aan de Maas. Voorheen was deze groep bewoners ondergebracht op een verdieping in de hoogbouw van Vijverdal. Het nieuwe complex is slechts één laag hoog en bestaat uit vier paviljoens, die via gangen met glaspuien aan elkaar zijn geschakeld. De gangen bieden uitzicht op de binnentuinen en het Limburgse heuvellandschap, waardoor het geheel een aangename landelijke sfeer heeft.
Toen Romy Finke gevraagd werd om voor het nieuwe verpleeghuis Grubbeveld een kunstwerk te maken, dacht zij in eerste instantie aan het fotograferen van de bewoners. Zij had al eerder gewerkt met junkies die in Heerlen in een verslaafdenkliniek werden behandeld en had gemerkt dat het portretteren van deze mensen ze weer een gevoel van eigenwaarde en trots gaf.
Romy Finke
Detail. Foto Peter Cox
Bij nader inzien kwam zij echter tot de conclusie dat fotografische portretten van de bewoners te confronterend zouden zijn en waarschijnlijk niet gewaardeerd zouden worden. Immers, de meeste bewoners zijn vaak sterk verward en gedesoriënteerd, zowel in tijd als plaats. Ze brengen in het verpleeghuis meestal het laatste deel van hun leven door.
De staf en het verplegende personeel gaven tijdens diverse bijeenkomsten aan dat het kunstwerk kleurig moest zijn of licht geven. Zij hadden gemerkt dat felle en primaire kleuren als aangenaam werden ervaren. De vaak gehuldigde opvatting dat bejaarden houden van donkere of fletse, zachte kleuren bleek niet te kloppen. Daarnaast moest het werk niet gecompliceerd zijn, maar eenvoudig van vorm en beeldtaal.
Romy Finke stelde voor om foto’s van diverse soorten bloemen met transparante folie aan te brengen op verschillende ramen in de gangen.
De bloemen zijn sterk uitvergroot, zodat ieder detail goed zichtbaar is. Ze beslaan soms bijna een heel raam. Dit eenvoudige motief spreekt tot ieders verbeelding en roept makkelijk herinneringen op, want wie herinnert zich niet de bloemen uit zijn eigen tuin, op het balkon of de wilde bloemen in het veld. Dit reminiscentie-effect wordt nog eens versterkt door de selectie van soorten. Romy Finke koos voor klassieke, ouderwets aandoende bloemen zoals de spinchrysant, de geranium, de klaproos, het viooltje, de dahlia, het juffertje in het groen en ridderspoor. Op de meeste plaatsen zijn de bloemen zonder achtergrond gefotografeerd, zodat alleen de bloem op het raam te zien is en het uitzicht van de tuin zich vermengt met de bloemen. Op twee plaatsen heeft Finke de bloemen gefotografeerd tegen een achtergrond van ouderwets behang met decoratieve motieven waardoor de associatie met een ouderwets interieur ontstaat.
Elk moment van de dag, afhankelijk van de stand van de zon laten de bloemcomposities een ander kleurschakering zien. Het rood van de klaproos is soms donker, soms juist helder van kleur. Als de zon schijnt geven de bloemen tevens mooie gekleurde lichtvlekken op de vloer.
In hoeverre de bewoners zich bewust zijn van dit kunstwerk is natuurlijk de vraag. Volgens een medewerker zullen de meeste dementen het nooit als kunst ervaren, maar ze vinden wel de algehele sfeer van het gebouw zeer prettig. Door de foto’s wordt het groene landelijke karakter van de omgeving versterkt en is de monotonie van de gang onderbroken. Toch zijn er ook bewoners die soms zonder dat ze er iets over zeggen, de bloemen wel degelijk zien. Ze blijven staan en ruiken of zij ook de vertrouwde geur verspreiden.
