De Inkijk

Kijkdoos, kapperszaak, reisbureau en jukebox

Liza May Post
Visitors, 1997 (DVD, 3 min.), videoprojectie
(projectpresentatie De Geestgronden)

Roman Signer
Bett, 1996 (video, 4'15"), videoprojectie

Rob Johannesma
No title, no sound, 2001 (DVD, 30 min), videoprojectie
(werk in opdracht)

Sylvie Zijlmans en Hewald Jongenelis
zonder titel, 2001, fotografie en licht
(projectpresentatie Revalidatiecentrum Breda)

Rolf Engelen en Jeanne van Heeswijk
Druk, druk, drug, 2001, tekst op dak
(werk in opdracht)

N55
presentatie van LAND, 2001, tekeningen
(projectpresentatie)

Liedeke Kruk
zonder titel, 2001, fotografie
(projectpresentatie De Gelderse Roos in Wolfheze)

Manel Esparbé
Domestic Horizons, 2001, videoprojectie
(werk in opdracht)

Job Koelewijn
Jump, 1998, videoprojectie

Sjaak Langenberg
Monument voor het bochtje achteruit, 2001, dia-installatie en lesauto
(werk in opdracht)

Eva Knutz & Gabrielle Marks
Jukeboxhouse, 2002 , interactieve video- en geluidsinstallatie
(werk in opdracht)

Dirk Kome
Zandpad 3, 2002, fotografie
(werk in opdracht)

Ideas for Living
Diverse kunstenaars, 2002, tentoonstelling van Jan Willem Poels

Sancho Silva
Short Cut, 2002, architectonische installatie
(werk in opdracht i.s.m. curatorenklas van De Appel)

Zapp Productions
Kunstenaarsvideo’s uit het archief van Zapp Magazine, 2002, videoprojecties

Manon de Boer
Laurien march 1996, Laurien september 2001, 2002, videoprojectie

de eenminuten
div. titels en kunstenaars, 2002, videoprojectie (i.s.m. Sandberg Instituut)

Martijn Engelbregt
Zonder titel, 2003, houten installatie
(werk in opdracht)

Stichting G.A.N.G.
Amsterdam as it is, 2003, reisbureau

Jurgen Bey, Gabriel Lester, Ronald Cornelissen
Ontwerpen voor een blob, 2003, maquettes en tekeningen
(projectpresentatie TU Eindhoven)

Olaf Nicolai
Blond, 2003, kapperswinkel (i.s.m. Fundament Foundation)

Saskia Janssen en George Korsmit
Een workshop in Rouen, 2003, videoprojectie

Delphine Bedel
Extacy, 2004, videoprojectie

Michiel Kluiters
Push, 2004, videoinstallatie
(werk in opdracht)

Praneet Soi (i.s.m. W139)
A short walk, 2004, installatie
(werk in opdracht)

Thomas Buxo en Martine Stig (i.s.m. W139)
Klein evenement, 2004, foto op doek
(werk in opdracht)

Kristof van Gestel (i.s.m. W139)
Paal en perk, 2004 ,installatie op trottoir
(werk in opdracht)

Klik hier voor meer informatie

Over een periode van vier jaar werd in de Inkijk, de presentatieruimte van SKOR, een aantal bijzondere projecten gerealiseerd. Van 2000 tot 2004 kreeg het kleine gebouwtje de gedaante van een interactieve jukebox, een kapperszaak, een mini-expositieruimte en een toverlantaarn. Met ingang van 2004 stelde SKOR de Inkijk onder voorwaarden beschikbaar aan andere kunstinstellingen en kunstenaars, wat onder meer resulteerde in een samenwerking met W139.
Het gebouwtje van de Inkijk maakt deel uit van het voormalige rioolwaterzuiveringscomplex waarin SKOR is gehuisvest. Het staat op de hoek van de Stadhouderskade en de Ruysdaelkade en heeft aan beide straatzijden een groot raam – te groot qua verhouding en ook voor het type architectuur. Het roept de associatie op met een 'kijkkast'. De omgeving waarin het staat, langs een drukke verkeersroute en onder de rook van het Rijksmuseum, maakt het tot een interessante plek voor presentaties en projecties. 's Winters werden de lange nachten benut door op de ramen films te laten zien, die op de omgeving van toepassing zijn of die speciaal voor de Inkijk werden gemaakt. De rest van het jaar waren de presentaties zowel 's nachts als overdag te zien. 1
De Inkijk werd geopend met Visitors van Liza May Post. Post maakte dit werk in opdracht van De Amstelmere – een organisatie voor geestelijke gezondheidszorg in Amstelveen – en het Praktijkbureau Beeldende Kunstopdrachten, de voorloper van SKOR. De projecten waaraan SKOR werkt zijn verspreid over Nederland en onttrekken zich vaak aan het zicht van 'de kunstwereld' en het grotere publiek. In de Inkijk werden die projecten ook ‘thuis’ onder de aandacht gebracht. Sylvie Zijlmans en Hewald Jongenelis maakten bijvoorbeeld een bewerking van hun project in de Revalidatiekliniek Breda. De Deense kunstenaarsgroep N55 gaf met LAND een voorschot op wat zij later in Leidsche Rijn zou realiseren; en ook de ontwerpen van Jurgen Bey, Gabriel Lester en Ronald Cornelissen voor een 'blob', een project dat met de TU Eindhoven is gerealiseerd, werden in de Inkijk tentoongesteld.

Situatie
Naast de projectpresentaties werden kunstenaars uitgenodigd om een nieuw werk te maken, geënt op deze specifieke situatie. Hen werd gevraagd uit te gaan van het huisje, de directe ligging ervan – aan de drukke Stadhouderskade en aan de rand van De Pijp, waar voetgangers, fietsers en automobilisten de kunstwerken in eerste instantie in het voorbijgaan ervaren – en meer algemeen de stedelijke context. De manieren waarop de verschillende kunstenaars zich tot de plek verhielden en zich tot het publiek richtten liepen sterk uiteen.
Rob Johannesma was de eerste die een werk maakte, dat bestond uit langzame opnames van beelden van een zwavelberg, geprojecteerd op de twee ramen. Columnist Martin Bril stuitte op een donkere namiddag op de videoinstallatie en melde daarover in Het Parool:
“Ooit een vertederende rotswand gezien? Ooit een rotswand willen omhelzen? Ooit nieuwsgierig geweest naar wat een rotswand te vertellen zou kunnen hebben? Nu wel.
Het was druk op de kade. De aanhoudende stroom auto’s maakte dat typische geluid van banden op nat wegdek. Mensen gingen naar huis. Koplampen beschenen soms de rotswanden, die dan even verdwenen. Daarna waren de auto’s voorbij en was het werk van Johannesma er weer, muziek zonder geluid, betoverend.
Ik vervolgde mijn weg. De stad leek er anders uit te zien (…)’’.2

Later volgden onder meer Jeanne van Heeswijk en Rolf Engelen; zij legden de tekst DRUK DRUK DRUG in witte dakpannen op het dak; Sjaak Langenberg startte een ‘autorijschool’ voor het bochtje achteruit; Dirk Kome maakte een fotoserie van nabijgelegen wachtplekken; en Delphine Bedel toonde met Extasy een panorama op Wenen. Dit laatste in combinatie met een Game-boy Performance van Herbert Weixelbaum op het Mister Motley feest waar het gelijknamige kunsttijdschrift voor jongeren werd gelanceerd.
In sommige werken werd interactie met voorbijgangers gezocht door hen aan te spreken en bij het werk te betrekken; andere gingen in op de architectuur van het huisje, speelden met de vorm ervan; verschillende bijdragen hadden betrekking op het stedelijke landschap; andere lokten toeschouwers met wonderlijke beelden.
Tenslotte werden kunstwerken getoond die niet voor de Inkijk of SKOR gemaakt waren, maar die ter plekke goed tot hun recht zouden komen. Het ging dan steeds om werk van kunstenaars waar SKOR mee samenwerkte, zoals Job Koelewijn van wie de korte video Jump te zien was. Of Roman Signer, die voor de manifestatie KUNSTmatige NATUURLIJKE NETWERKEN een windtunnel in Zeewolde bouwde, terwijl in de Inkijk zijn humoristische korte videowerk Bett te zien was.
Incidenteel werden ook niet-kunstenaars uitgenodigd een presentatie te verzorgen. Zo toonde curator Jan Willem Poels zijn lopende project Ideas for Living, met gebruiksvoorwerpen ontworpen door kunstenaars, en werd in samenwerking met de curatorenklas van De Appel in Amsterdam een architectonische installatie gerealiseerd van Sancho Silva, getiteld Shortcut. De Fundament Foundation in Tilburg realiseerde in de Inkijk een tweede editie van het werk Blond van Olaf Nicolai.3

Verrassing
De informatie die bij de presentaties werd gegeven was doelbewust minimaal. De titel van het werk en de kunstenaar werden ter plekke vermeld en daarnaast werd verwezen naar de website van SKOR. De blik in het voorbijgaan mag onbevangen zijn. Door weinig uit te leggen werd de verrassing of de geheimzinnigheid van de projecten en het huisje intact gelaten en kon het voorkomen dat mensen overrompeld werden, zoals Martin Bril destijds. Het verband tussen de presentaties en de omgeving is belangrijk gebleken. Veel voorbijgangers werden aangesproken – zij het direct, dubbelzinnig of bevreemdend.
Met deze programmering wilde SKOR experimenteren met de mogelijkheden van het tonen van kunstwerken op straat: in een stedelijke omgeving die in eerste instantie in het teken staat van het voorbijgaan. Tevens is geprobeerd een beeld gegeven van de praktijk van SKOR en de verschillende benaderingen en strategieen die actueel zijn in de kunst.

Mariska van den Berg en Martine van Kampen

1.Zie: www.skor.nl
2. uit: Martin Bril, ‘Rotswand’, in: Het Parool, 22 maart 2001.
3. Bij dit project verscheen de catalogus, Olaf Nicolai. The Blondes (Amsterdam, Artimo, 2005).